خُوَرنَق

حسام به چهار سال حبس تعزيري محكوم شد

khovarnagh — Sat, 14 Nov 2009 18:22:00 GMT

يك خاطره‌ي جالب از اجراي «خاموشي ماه»

khovarnagh — Thu, 12 Nov 2009 14:01:18 GMT

سال 82 بود. براي نمايش «خاموشي ماه» نوشته ي چرمشير و به كارگرداني رويا كاكاخاني تمرين ميكرديم. من نقش يك پسر قوزي را بازي ميكردم و قربان نجفي هم در نقش پدر. يك روز تمرين را شروع كرديم و قربان نيامد. زنگ زد گفت دير ميآيد. رويا گفت تا قربان بيايد نوبتي در صحنه بنشينيم و بداهتا مونولوگهايي از زبان نقشمان بگوييم. من در صحنه نشستم و مونولگ پرسوزوگدازي را بداهتا ً گفتم. نقشي كه من داشتم –الياس- نقش تراژيكي بود؛ جواني گوژپشت و رمانتيك كه پدرش توجه لازم را به او ندارد. اشك جماعت را درآوردم؛ يادم هست كه ليلي گله‌داران –كه در اجراي عمومي جايش را به پونه عبدالكريم‌زاده داد- اشك مي‌ريخت. در ميانه‌ي مونولوگ، رويا از من پرسيد: «بابات چه‌كاره‌ست؟» شغل پدر –كه نقشش را قربان نجفي بازي مي‌كرد و در آن لحظه هنوز نيامده‌بود- در متن چرمشير ذكر نشده‌بود. كمي فكر كردم و گفتم: «كارمند بازنشسته‌ي ثبت احواله.» مونولوگ من تمام شد و ساعتي بعد قربان آمد. رؤيا نشاندش وسط سالن شماره‌ي 2 تئاتر شهر و گفت مونولوگ بگو. قربان كه پدري عبوس بود و براي نقشش كمي هم صداسازي مي‌كرد و نقش را شيرين مي‌كرد مونولوگش را شروع كرد. وسط كار رؤيا از او پرسيد: «كارت چيه؟» قربان كمي فكر كرد و گفت: «كارمند بازنشسته‌ي ثبت احوال»!

سؤال و جوابي درباره‌ي بيتي از حافظ در فيسبوك

khovarnagh — Tue, 10 Nov 2009 18:32:18 GMT

دولت آن است كه بي‌ خون دل آيد به كنار

ورنه با سعي و عمل باغ جنان اين‌همه نيست

مريم فراهاني:

قصه ی این بیت و این غزل چی یه، علی؟ شاملو آخر مصراع دوم علامت تعجب گذاشته. خیلی بیت عجیبی یه ها... قصه ش چی یه؟ نکته ی دیگه: شاملو بیت معروف «از دل و جان، شرف صحبت جانان غرض است/ غرض این است وگرنه دل و جان، این همه نیست» را نگذاشته و به جای آن بیت

"از تهتک مکن اندیشه و چون گل خوش باش
."

را دارد.: «از تهتك مكن انديشه و چون گل خوش باش/ زان كه تمكين جهان گذران اين‌همه نيست» را دارد.

من:

اين غزل غزل محبوب صادق هدايت بود در ديوان حافظ. تغييرات شاملو در ابيات حافظ چندان كارشناسي نيست اما علامت تعجب انتهاي بيت درست است چون شوخ طبعي خاصي در بيان حافظ هست. از طرف ديگه اين بيت براي شناخت جهانبيني حافظ خيلي مهمه. حافظ معتقد به مجاهدت نفس نبود و اصلا اختلاف نظرش نسبت به زهاد در همين است. او ميگويد اين مجاهدت نفس كه البته بيهوده اش هم ميداند به كج خلقي منتهي ميشود:
عبوس زهد به وجه خمار ننشيند

كه چو خوش

بعد هم مثلا:1
حوض

اين بينش مبتني

غزالي در دوره ي آخر
حافظ گرايشي شبيه نگاه مي

عبوس زهد به وجه خمار ننشيند/ مريد خرقه‌ي دردي‌كشان خوشخويم

نكته‌ي ديگر اين كه حافظ در تخفيف ارزش بهشت زياد مطلب دارد. در همين غزل:

منت سدره و طوبا ز پي سايه مكش / كه چوخوش بنگري اي سرو روان اين‌همه نيست

كه اشاره اش به سرو بودن خود معشوق در برابر درختان بهشتي طعن و طنز دارد. بعد هم مثلا ً:

سايه‌ي طوبي و دلجويي حور و لب حوض/ به هواي سر كوي تو برفت از يادم

اينجا بيت را طوري سروده كه تو ناچار باشي طوبا را طوبي بخواني و حوض كوثر را تخفيف كرده به «حوض»! اين بينش مبتني بر كرم خداوند است و نه عدل. عرفاي ايراني اين بينش را خيلي پرورده اند كه جهان نه بر مبناي عذل خداوند بلكه بر مبناي كرمش خلق و اداره مي‌شود. غزالي در دوره‌ي آخر عمر فكري خودش ميگه: من بعد از همه‌ي اين عبادات و رياضت‌ها هيچ تضميني نمي‌بينم كه خداوند به بهشت ببردم چون تصميم خداوند پيش‌بيني‌پذير نيست و او حق دارد كه از كرمش چشم‌پوشي كند و مرا كه بنده‌ي پرهيزگارش بوده‌ام روانه‌ي دوزخ كند. حافظ گرايشي شبيه به اين دوره‌ي غزالي دارد؛ علاوه بر اين كه خيلي بازتر و پلوراليستي‌تر به ماجرا نگاه مي‌كند. (اضافه‌كنم كه بيت حافظ صورت اميدوارانه و ايجابي انديشه‌ي غزالي است كه خيلي بدبينانه و خائفانه است.)"
نیست."

را دارد.

اورشليم

khovarnagh — Sat, 07 Nov 2009 11:45:18 GMT

با هر مجسمه يك تابوت

از مرده‌هاي من.

باغي تمام پرشده از چارميخ‌ها.

وحشت اشارتي به تو با زخم سنگ‌ها.

با لنگري كه حول اين جزيره‌ي مرجاني

با بادهاي خاطره مي‌رقصد.

تجسيم دست‌هاي تو در موج‌كوب سرد

هر بازگشت را

با خون نوشته‌است.

شمشيرهاي مادي و تنهايي

در رگ صداي تند چكاچاك است

پر از خراش‌هاست كه نامرئي

پر از سرودها كه نمي‌خواني.

اين‌جاست اورشليم،

شهر هزارقبله‌ي خون‌آلود

اينجاست باب گم‌شده‌ي باغ‌هاي توت.

اينجاست زخم دروازه‌هايي

كه بي‌شب‌پرسي نامي

خونيانش را به خويش فراخوانده‌بود.

و رمز گم‌شده را شايد

بايد

بر روي بال‌هاي تو مي‌جستم

بر روي خال‌هاي تنت روي پيرهن

بر آستين كوتاه

و شمشيرهاي بلند.

سؤال و جوابي بين من و يكي از مخاطبان دو پست عقب‌تر

khovarnagh — Sat, 07 Nov 2009 10:07:18 GMT

گذشته‌ها:

سلام آقای کریمی.پست قبلیتان "هر نفسی که فرو میرود...(مرگ میخواهم.) مرا به یاد متنهای مکث 17 تان/مونولوگ های یک و سه انداخت.خاطرتان هست؟پارسال همین موقعها نوشته بودید.دیدید بر خلاف گفته تان به زیرزمین شخصیتش خودتان بودید.

من:

ممنونم كه با اين دقت مطالب من را مطالعه ميكني اما من هنوز مطلبي را كه براي زيرزمين نوشتم درست مي‌دانم دوست عزيز. به فرض آن كه آن شخصيت من باشم پس بقيه‌ي شخصيت‌هايي را كه نوشته‌ام چه مي‌شود كرد؟ و فكر نمي‌كنمم از دو مونولوگ آن برنامه‌ي راديويي بتوان چيزي را درباره‌ي من فهميد. من مسئوليت بي‌پرده از خود نوشتن را در «هر نفسي...» پذيرفته‌ام نه به خاطر ترحم‌انگيزبودن يا نمايش ضرب‌ديدگي‌هاي روحم. به اين خاطر كه من روزبه‌روز مرز بين بيرون و درون را بي‌معني‌تر مي‌يابم. در بيرون دروغ گفتن لاجرم منجر مي‌شود به دروغ‌گفتن در درون. مي‌خواهم مرز بين خودم و مخاطبم را بردارم. چيزي براي من به نام نوشته‌ي خصوصي وجودندارد از وقتي كه وبلاگ را داير كرده‌ام. چرا؟ چون مي‌خواهم در تعاطي با ديگري‌ام مخاطبم قرار بگيرم. اين يك رويه‌ي تأمل نفس است براي من كه علي‌الخصوص مدت‌ها در ذهن خود و در خلوت خود سير كرده‌ام. باز هم متشكرم از دقت نظرت.

آغاز فصل دوم رمانم

khovarnagh — Thu, 05 Nov 2009 15:07:18 GMT

از رابطم دونامه با رمز مثلثاتي به دستم رسيد. ساعت هفت‌ونيم غروب بود. اولي مربوط به لورفتن بخش نظامي حزب، دومي مربوط به مسئوليتم براي پاك‌سازي رابطم. كاغذ نامه‌ها بوي روسيه مي‌داد؛ يا شايد آذربايجان. نسرين خورشت باميه بار گذاشته‌بود. اسلحه را از كشو ميز بيرون آوردم. راحت‌تر از كشتن رابطم كشتن خودم بود. از تصفيه‌هاي سازمان نظامي، سه فقره به دست من انجام شده‌بود. اگر رابطم را تصفيه مي‌كردم فقط غير از من همان رفيقم در روسيه ماجرا را مي‌دانست اما ريسك ماندن در اهواز برايم سنگين بود. جنازه‌ي رابطم را هر طور كه سربه‌نيست مي‌كردم گندش درمي‌آمد. زير اسلحه‌ي كمري دستمال گل‌دار نسرين بود و لاي دستمال، ده اسكناس ده‌توماني. برداشتم. رفيقْ‌موسي مسئول پخش نشريه در غرب اهواز مي‌توانست خردكي كمكم كند.

- رسول كجا داري ميري؟ تا نيمساعت ديگه غذا حاضره.

- مي‌آم.

هوا رو به تاريكي مي‌رفت. موسي خانه نبود. به كافه‌ي يوهان سري زدم. از بيرون چشم گرداندم و موسي را نديدم. دلكش مي‌خواند: «بردي از يادم...» چاره نبود. هر لحظه انتظار من براي ديدن موسي با قاطعيت تشكيلاتي در تضاد بود و ارفاق به حساب مي‌آمد به نيروهاي خودفروخته‌ي شهرباني رژيم. خودم را از لحظه‌ي رمزگشايي نامه مرده فرض مي‌كردم. به كنار جاده رسيدم. هوا تاريك شده‌بود. به اولين ميني‌بوس گفتم:‌ «خرمشهر!» نگه‌داشت...

اشاره‌اي بر زبان نيما / يدالله رؤيايي (بخش يكم)

khovarnagh — Thu, 05 Nov 2009 10:24:18 GMT

منبع: رؤيايي، يدالله: هلاك عقل به وقت انديشيدن، غلامرضا همراز، تهران: مرواريد، چاپ اول: 1357، ص 14-9. نقل از كتاب هفته، ۲۲بهمن ۱۳۴۰، ش۱۸، مخصوص سالروز مرگ نيما.

نيماخان، مدتي است كه شعري نمي‌گوييد؟

ـ براي اين كه زباني را كه مي‌خواستم استعمال كنم كردم، لغات و فرهنگ شعري را كه داشتم به‌كاربردم؛ خيالم را راحت كردم و اكنون از نساختن شعر دغدغده‌اي ندارم...

اين سؤالي بود كه دوسال‌ونيم پيش در كوهستان‌هاي «يوش» ـ هنگامي كه به دنبال كبك راه مي‌رفتم ـ از نيما كردم و امروز در انديشه‌ي جواب او يك هدف كوچك دارم و آن دوستي با خواننده‌هاي شعر نيما است؛ يعني مفتاحي براي قرائت اشعار نيما بدان‌ها بدهم. مي‌خواهم دريچه‌اي را كه بر زبان نيما باز مي‌شود در اين مقال بگشايم. كلمه‌ها، هجاها، صداها و آن چيزهايي كه در كارگاه شعري نيما ابزار و مصالح اويند، لغاتي كه به خاطر ارزش يا معني‌شان از استعمال رايجي كه دارند جدايي مي‌گيرند و بعضي ديگر كه از لحاظ تركيب و تعبير، اشكالاتي جلو ِ چشم خواننده مي‌گذارند و يا ان مجموعه‌ي واژه‌هايي كه تا زمان نيما بدان‌گونه در كنار هم ننشسته‌اند. سيستم لغوي، ساختمان، انس، غرابت و تازگي آن و بالاخره آن چيزهايي است كه در شعر او به كار رفته و خيال او را راحت كرده‌است.

يك حادثه‌ي كوچك

اگر فراموش نكنيم كه شاعر گاهي فقط كاتب واژه‌هاست، نيما به گمان من اولين شاعري است كه واژه‌ها را به عنوان اصلي‌ترين ابزار و مصالح شعر جلوه داد؛ و نشان داد كه سمبل‌ها و جهش‌هاي ذهني و زمزمه‌هاي ضمير ناآگاه شاعر چيزي جز تقارن و قرابت واژه‌ها و يا ـ به عبارت ديگرـ «مشغله‌ي زباني» نيست. در حقيقت آن زلال بي‌رنگي كه به نام «الهام» در شاعر مي‌جوشد تنها تخمير كلمات بايد باشد:

دو واژه قبلا ً بي اراده‌ي شاعر در جست‌وجوي خويش برخاسته‌اند؛ در يك جاي شعر هم‌ديگر را ملاقات مي‌كنند، برخورد اين دو برقي مي‌آفريند كه حول‌وحوش خود را مثل يك ستاره‌ي كوچك روشن مي‌كند و در بيشتر اوقات مجموعه‌ي همين برخوردها و درخشش‌ها يك قطعه شعر مي‌شود و در اين مقام، يك شعر منظومه‌ي كلمات است و شاعر جز منجم، بازي‌گر يا جادوگر كلمات نيست.

در حيطه‌ي اين بازي‌گري يا تجانس و هم‌آهنگي صداها و لحن‌ها سلطه دارند؛ آن‌چناني كه مولوي، ناصر خسرو و قاآني بر اين سلطه عشق‌ورزيدند و يا اتحاد و هم‌اهنگي پرطنين حروف بي‌صدا، سجع حكومت مي‌كند؛ چنان‌كه حافظ و سعدي حكم‌رانان مقتدر اين قلم‌رو بودند.

از اين قرار مي‌توان اين‌گونه تصور كرد كه دو كلمه با هم ممكن است متحد شده و يك شخصيت واحد بگيرند و يا هركدام بالاستقلال در برابر هم بايستند، در گريبان هم افتاده جرقـّـه‌اي بجهانند، چون دو جفت مهجور در جست‌وجوي هم باشند و بالاخره كلماتي باشد كه از فاصله‌هاي معيني به هم جواب داده، دست دوستي به سوي هم دراز مي‌كنند.

در هز صورت، حادثه‌اي اتفاق مي‌افتد، پديده‌اي روي مي‌دهد، پديده‌ي كوچكي مثل رويش يك جوانه، اين جوانه جوهر شعر است؛ اين جوانه‌ي نازك و لطيف را اندك‌چيزي مي‌خشكاند؛ هر يك از حالات فوق اگر به‌جا صورت نگيرد آن‌وقت شاعر مي‌ماند و واژه‌هاي عاصي و معماي سفيدي كاغذ.

نيما در ميان واژه‌ها

اما نيما وقتي در برابر واژه‌ها قرار مي‌گيرد بيش‌تر صداها و حركت‌هاشان را مي‌بيند تا خصيصه‌هاي ديگرشان را. در حقيقت در كارگاه شعري نيما مانور هجاهاخود را به چشم ذهن شاعر تحميل مي‌كنند. و اين يكي از اسرار شعرسرايي اوست، آن‌چناني كه براي يك موزيسين، صف نت‌ها رژه مي‌رود.

بدين‌گونه برداشت از كلمات، بستگي با پرورش استعداد و طبيعت ذوق او دارد يا ناشي از بعضي موهبت‌هاي ناشناخته و ناآگاه شاعر است و يا مستقيما ً مربوط به اعتقاد او درباره‌ي مبناي ارزش واژه‌ها است.

به اين ترتيب، شاعر وقتي هدف خود را از لغات با چنين برداشتي تعيين مي‌كند؛ همه‌ي آن‌ها برايش عزيز مي‌شوند. ارزش همه را در سمتي كه دارند مساوي مي‌داند. واژه‌اي را كه از دنياي رايج دهان‌ها مهجور است مي‌گذارد. يك كلمه را با همه‌ي سمت‌هايي كه در فرهنگ لغات دارد به كار مي‌بندد و به همان‌گونه نيز براي يك واژه‌ي محلي ـ كه خود با آن زماني حرف زده‌است و در كتاب لغت نيست ـ ارزش قايل است و در كلام شعر او به همان شكل كه تلفظ مي‌شود نقشي مساوي ساير كلمات بازي مي‌كند.

واژه‌ها او را حس مي‌كنند و او واژه‌ها را و لذا علاوه بر استعمالي كه در محاوره دارند استعمال جديدي در شعر او پيدا مي‌كنند. با چنين انس و سير شاعرانه‌اي كه در كلمات دارد، هرگز آن‌ها را چون عناصر مستقل و لاايتغير نمي‌انگارد، بل‌كه به آن‌ها چون سازوبرگي مي‌نگرد كه ارزش آني و گذرا دارند؛ وسيله اند؛ مثل رنگ‌ها و جلاهاي مختلفشان براي يك نقاش خوب، مع‌ذلك اين بدان معني نيست كه شاعر تأثيرپذير بعضي كلمات نيست، اگر به آن برخورد، آن را در جاي خود و در چهارچوب مقصودش به كار گيرد، ولي آزادشان مي‌گذارند كه در اين پست بي‌اعتنا باشند و هر معني ديگري هم كه دلشان خواست بدهند.

پس چون عمل شعر نيما بيش‌تر روي تركيب و ساختمان انديشه‌ها توسعه يافته‌است؛ تركيب و تمركز منظم واژه‌ها كم‌تر هدف بوده‌است و از آن‌ها (كلمه‌ها) بيش‌تر خصيصه‌ي هجايي‌شان را مي‌شناخته و دوست داشته‌است و اين شناخت و دوست‌داشتنن به جهت احتياج قهري‌اي بود كه زمانش در پيش روي نهاده‌بود. اين حتياج را اكثر معاصران او حس كرده‌بودند اما راه ارضاي آن را در بي‌راهه مي‌جستند. زندگي تازه شعر تازه مي‌طلبيد؛ مظاهر حيات آينه‌هاي ديگري مي‌خواست. اما آن‌ها مي‌خواستند اين مظاهر تازه را بر محور عادتشان در همان آينه‌هاي غبارگرفته و كدر قديم ـ كه منعكس‌كننده‌ي باصلاحيت زندگاني ان زمان بود ـ نمايش‌دهند. به اين جهت با همان مصالح شعري و در فضاي تنگ عروض مثلا ً از خيابان، تير برق، ماشين و كارگر حرف مي‌زدند. ولي نيما به مدد فراست و تندي استنباطش زودتر از هركس اين آينه را شناخت. مي‌بايست شعرش را آن‌چنان بسازد كه نمودار «چسبيدگي اين زندگاني با همه‌ي خوب و بد آن به احساسات و طرز زندگاني شاعر» باشد «خواه از حيث فرم و طرز كار كه نتيجه‌ي فهم و تمييز عالي‌تر در دقايق باريك هنر است.»

پس در جست‌وجوي لباس و شكل نو ِ شعر و اساسي‌ترين مظهر آن، زبان شد زباني كه در آن همه‌ي واژه‌هايي كه در زندگاني واقعي متولد شده زيست مي‌كنند بتوانند عرض وجود بكنند و يكي از دريچه‌هايي كه به اين مقصود گشوده مي‌شد اين بود كه در فرم جديد شعرش شكل عيني و تصور ذهني واژه‌ها را ـ گذشته از ساير ارزش‌هاشان ـ بدون تبعيض و فقط با ساختمان هجايي‌شان بشناسد. از اين رو در كار نيما يك زبان وسيع و همگاني را در خدمت فكر او مي‌بينيم.

ادامه دارد...

يك شعار كه امروز شنيدم و بي‌نهايت مرا از تيزهوشي سازنده‌اش خنداند

khovarnagh — Wed, 04 Nov 2009 13:00:18 GMT

باراك حسين اوباما

يا با ملا يا با ما!

*روايت ديگر ميگويد: مستر حسين اوباما (به جاي سطر اول) يا مي‌گويد: يا با اونا يا با ما. (به جاي سطر دوم) العهدة علي الراوي! فقط دقت كنيد كه اين عبارت با اين ريتم سريع شيش‌وهشتش، با اين كوتاهي‌اش، با اين چكشي‌بودن سيلاب‌هاش، سه جمله است بدون حتي يك فعل!

غزلي از سعدي عليه‌الرحمه

khovarnagh — Wed, 04 Nov 2009 12:56:18 GMT

بيا بيا كه مرا با تو ماجرايي هست

بگوي اگر گنهي رفت و گر خطايي هست

روا بو َد كه چنين بي‌حساب دل ببري؟

مكن! كه مظلمه‌ي خلق را جزايي هست!

توانگران را عيبي نباشد ار وقتي

نظركنند كه در كوي ما گدايي هست

به امر دشمن و بي‌گانه رفت چندين روز

ز دوستان نشنيدم كه آشنايي هست

كسي نمان‍‍ــــْـد كه بر درد من نبخشايد

كسي نگفت كه بيرون از اين دوايي هست

هزار نوبت اگر خاطرم بشوراني

از اين طرف كه منم هم‌چنان صفايي هست

به دود آتش ماخوليا د ِماغ ْ بسوخت

هنوز جهل ِ مصوّر كه كيميايي هست!

به كام دل نرسيديم و جان به حلق رسيد

وگر به كام رسد هم‌چنان رجايي هست؟

به جان دوست كه در اعتقاد سعدي نيست

كه در جهان به‌جز از كوي دوست جايي هست

هر نفسی که فرومی رود مخلّ حیات است و چون برمی آید مخرّب ذات...

khovarnagh — Sat, 31 Oct 2009 17:26:18 GMT

مرگ مي‌خواهم. مدتي‌ست مديد. خودكشي ناموفق سال هشتاد با دويست قرص آرام‌بخش اتفاق نبود. چيزي عميق‌تر از مشكلات آن روزم بود. چيزي در درونم كه مي‌گفت و مي‌گويد بهاي قابلي به حياتمان داده‌نشد. گريزپايي خواسته‌ها يك‌سو و بي‌مقداري عمري كه به خواندن و نوشتن گذرانده‌ام در نظر خودم، از سوي ديگر. وقتي كه مرضيه رفت مهم‌ترين سؤالم اين بود كه مسير زندگي‌ام را آيا درست آمده‌ام يا نه؟ يادم هست نيمه‌شبي از شب‌هاي آخر رابطه‌مان؛ نيمه‌شبي از زمستان تلخ هشتادوسه. از تلفن عمومي نزديك به مسجد امام صادق اقدسيه تلفن زدم‌اش. نيم‌ساعتي نعره مي‌زدم اش و از رسم بد اين خاك، اين سرزمين فرياد مي‌كردم كه با اهل فرهنگ‌اش چنين مي‌كند كه مي‌بينيم. كه اي كاش به جاي غوطه‌خوردن در كتاب و دفتر و شعر و داستان، كسي در خانواده‌مان راه‌ورسم مردم‌فريبي را يادم داده‌بود. كه اي كاش مرد تجارت شده‌بودم به جاي اين‌همه روزنامه‌خواندن و كتاب‌خواندن و مجله‌خواندن. در آن شب کذایی دعوا بر سر کتابهام، شب شکستن دنده هام هم آخرسر به امیر همین را گفتم. از خاکمان گفتم. از تقدیر سیاهی که گویی فلات ایران برای بسیاری از نامدارانش خدمتگزارانش رقم زده است. گفتم: «هفتهزارسال پیش یک عده از مردم که پوست خرس به تن داشتند و در کنار دریاچه ی بایکال زندگی می کردند در اثر یخبندان و مردن دامهاشان کوچ کردند. به راه افتادند و آمدند به فلات ایران. نه پول داشتند، نه شهرت داشتند، نه ماشین آخرین مدل، نه هیچ ممیزه ای برای فخرفروشی. آنها فقط یک چیز داشتند و آن شرفشان بود. با شرفشان به هم قول می دادند، چک نمیدادند، سفته نمیدادند، "قول" میدادند. آنها با شرفشان این تمدن را ساختند که حالا بعد از هفتهزارسال مایه ی افتخار من و توست. اما من و تو چیزی باقی نمیگذاریم که بتوان هفتهزارسال بعد به آن افتخار کرد چون شرف نداریم!» حتما نفهمید چه گفتم. يادم هست در همان ماه‌ها چنان مستأصل بودم كه وقتي امير –به‌تمسخر يقينا ً- پيش‌نهاد كه براي فوق ليسانس در رشته‌ي مديريت بازرگاني شركت‌كنم جدي‌گرفتم. راز اقتصادخواندن‌ام در آن ماه‌ها همين بود. تئوري‌هاي مديريت را پيش‌تر براي پروژه‌هاي تحقيقاتي زيروزبر كرده‌بودم. و... هيچ! در کنکور آن سال شرکت نکردم. وقتي به دهليزهاي تودرتوي جانم نقب مي‌زنم به‌راستي انگيزه‌اي جدي براي ادامه نمي‌يابم. وقتي كه كودك بودم هر وقت مي‌پرسيدند مي‌خواهي چه‌كاره بشوي، مي‌گفتم: «مي‌خواهم شهيد بشوم!» و حالا از سي گذشته و جاني مجروح روي دستم مانده‌است. همه‌چيز ِ اين روزها خوب است؛ همه‌چيز ِ اين روزها مهيـّـاست براي اين دروغ كه برنده‌ي واقعي‌ام در تمام اين سال‌هاي رفته. اما دروغ‌هايي با اين بزرگي براي كسي كه حقيقت را هم با ديده‌ي ترديد مي‌نگرد فقط زخم معده مي‌آورد! زندگي جايي بيرون از كتاب‌هاست. جايي كه من نمي‌شناسم‌اش. جايي كه شايد اگر روزي هم از مقابل‌اش عبور كرده‌باشم از خاطرم رفته‌است.

اما از اين‌همه مهم‌تر آن است كه تن به انتحاردادن برايم راحت نيست. احساس مي‌كنم كارهاي نكرده‌اي هنوز در اين‌طرف باقي است. فكر مي‌كنم مبادا به‌بارنشستن‌ام چيزي را عوض‌كند. يكي از رمان‌هايي كه با همه‌ي ملال‌آوربودن‌اش در هشت‌سالگي خواندم «مارتين ايدن» جك لندن بود. در واقع وقايع‌نگاري سرانجامي بود كه خود جك لندن گرفتارش شد بعدا ً. و دو صفحه‌ي پاياني رمان در آن سنين روح مرا خراشيد. به من گفت: «در قله بمير!» و همين آرمان‌خواهي كودكانه است انگار كه روزها و شب‌هام را، روابط‌م را، تنهايي‌هام را، پيوندهام با جهان اطرافم را شكل مي‌دهد. به هر دليل ملالي مزمن خراشيده‌ام كرده و تراشيده‌ست‌ام از درون، كه ترك‌ترك شده‌ام. مثل عصاي سليمان نبي كه موريانه.